20.11.2021

De vergunningen & eilân, hoe zit het nu precies?

Eerst even terug naar 2019, wat ging er precies mis? 

Onze eigen analyse is dat er een soort perfect storm van ongunstige situaties is ontstaan die los van elkaar oplosbaar zijn, maar bij elkaar opgeteld tot helaas een catastrofale afloop hebben geleid. In 2019 was aanvankelijk slechts één vergunning aangevraagd; de evenementenvergunning. Vanuit de historie op Terschelling en de relatief lage ‘regeldruk’ voor evenementen leek dit aanvaardbaar. In andere delen van Nederland is het vaak nodig om een omgevingsvergunning aan te vragen, daar waar geen bestemmingsplan bestaat voor het organiseren van evenementen. Zo waren wij dit ook op Terschelling voornemens, maar hebben dit niet doorgezet omdat aanvankelijk volgens de gemeente zo’n aanvraag niet nodig was. Helaas moest de gemeente dit oordeel later intrekken en moest met een tekort aan tijd toch een compleet besluit worden genomen. Door tijdgebrek is toen een besluit genomen waarvan de rechter twijfels had of het van de juiste kwaliteit was. 

Tegelijk speelde sinds het voorjaar van mei 2019 de eerste tekenen van wat we nu de stikstofcrisis noemen. In een tijdlijn die al krap was tegen het zomerreces aan werd van ons gevraagd een stikstofanalyse te maken van de impact van eilân. Iets wat geen enkele precedent kende voor evenementen. Tegelijk was er een goed georganiseerd tegengeluid vanuit een lokale stichting opgezet welke het doel had om ons evenement te blokkeren bij de rechter. Hierbij was zowel een beleerde jurist betrokken als een anti-festival natuuractivist, bekend van het tegenhouden van evenementen bij de Groene Ster in Groningen. Deze wisten een voorlopige voorziening in de laatste week voor de opbouw aan te vragen waarin alle juridische kenmerken van het evenement ter discussie werden gesteld. Het ecologisch rapport werd van een tegenrapport voorzien door ecologen die geen gebreken konden aanwijzen, maar vooral een ongenuanceerd gemis aan diepgang van het onderzoek. Ook werd stevig ingezet op de stikstofdepositie die het evenement zou hebben op het Natura2000 gebied, terwijl in werkelijkheid het equivalent van 1/6de ganzen drol aan stikstof verwacht werd. Echter, door de uitspraak van de raad van state was een noodstop gehangen aan de grens voor iedere depositie, namelijk afgerond 0,00 mol per hectare. 

Het eindoordeel is dan uiteindelijk aan een voorzieningenrechter die met beperkte tijd het belang moest wegen van enerzijds een evenementenbedrijf dat een dag later moet beginnen met de opbouw en anderzijds een beweging die zegt op te komen voor de natuur en onomkeerbare schade wil voorkomen. Over de standpunten in de uitspraak van deze rechter is veel te zeggen, maar onze analyse is dat volgens trend van de rechtbank Noord-Nederland bij twijfel de natuur aan het langste eind trekt. Iets dat we vanuit onze algemene visie eigenlijk heel erg terecht vinden. Cru vonden we het wel dat ons dit overkwam, want er hadden zich 3 specialisten gebogen over onze ecologische status en zij hadden goed onderbouwd dat eilân zonder schade had kunnen plaatsvinden.

Wat is er nu, 3 jaar later, aan de aanpak veranderd?

Wij laten niet langer enige twijfel bestaan over welke vergunning al dan niet verleend moeten worden. Er worden voor dit evenement maar liefst 4 vergunningen aangevraagd; een korte bloemlezing:

  • WNB (Wet Natuur Bescherming) vergunning voor 2021-2025

Door het uitvoeren van een ‘passende beoordeling’ wordt bij een vermoeden van negatief effect op de natuur onderbouwd dat dit niet het geval is. Zo’n beoordeling is een heel zwaar middel dat bij de bouw van een windmolenpark op zee gebruikelijk geacht wordt, maar niet voor festivals. Daar vindt normaal gesproken een ecologische toets plaats die wordt aangehecht in de aanvraag van een evenementenvergunning. Echter kon voor een nieuwe poging geen ruimte voor twijfel ontstaan dus is op 20 december 2019 een aanvraag voor de WNB vergunning ingediend. Zoals verwacht werden bezwaren gemaakt, maar deze zijn in april 2021 ongegrond verklaard. Momenteel loopt nog een beroepsprocedure op deze beslissing op bezwaar waarvan een uitspraak nog lang op zich kan laten wachten – mogelijk pas na ons aanstaande evenement – maar jurisprudentie laat zien dat als tijdens de bezwaarperiode geen nieuwe ecologische argumenten of inzichten worden ingebracht, zo’n beroepsprocedure weinig kans maakt. En ondanks de belofte van de jurist van de bezwaarmakers om met een aanvulling te komen is hier geen gebruik van gemaakt wat ons vermoeden versterkt dat er geen werkelijke argumenten tegen onze ecologische analyse bestaan die een goede wetenschappelijke basis kennen. Ons evenement mag onder de strenge Flora- en faunawet gewoon doorgaan met een WNB vergunning van de provincie. 

  • Omgevingsvergunning voor het afwijken van een bestemmingsplan

Het duinmeertje en de omliggende bossen worden door Staatsbosbeheer aangemerkt als goed bruikbaar voor recreatie. Dit is in de zomer zichtbaar bij de dagrecreanten, maar ook in de vorm van voorstellingen bij bostheater de Nollekes en paintball- en motorcross activiteiten in de omgeving. De wens bestaat al langer om hier evenementen te organiseren, maar in het verleden is dit slechts één keer gebeurd. Wel vinden al lange tijd voorstellingen van Oerol plaats in deze zone. Er is echter geen bestemmingsplan voor deze locatie opgesteld waarin evenementen genoemd worden, dus moet een organisator een ontheffing van het bestemmingsplan aanvragen middels een omgevingsvergunning. De belangrijkste onderwerpen van zo’n besluit haken aan op de directe omgeving van het evenement (vandaar de naam) en een onderbouwing van de ruimtelijke ordening. Het gaat hier om het in kaart brengen van geluidsoverlast van de speakersystemen en het onderbouwen van een goed plan rondom verkeer. Aanvankelijk is deze aanvraag gedaan in augustus 2020 voor 5 jaar vooruit, maar is later aangepast naar een aanvraag voor 1 jaar aan de hand van de wens van de gemeente om bij volgende edities na evaluatie meer maatwerk toe te passen. Deze vergunning is in oktober verleend voor 2022. 

  • Ontheffing stiltegebied

De voorzieningenrechter in 2019 gaf in zijn uitspraak gehoor aan het gemis van een ‘ontheffing stiltegebied’. Een instrument wat nog nooit is ingezet voor een festival in de provincie Friesland. Een dergelijke ontheffing wordt bijvoorbeeld gebruikt bij oefeningen van de luchtmacht boven natuurgebieden. Ook hierover kon geen twijfel bestaan, dus besloten we de allereerste ooit aan te vragen voor een evenement. Deze is door de provincie verleend en ook hier zijn bezwaren ongegrond verklaard. Deze ontheffing is aan eilân gegund voor een periode tot en met 2025.

  • Evenementenvergunning

Als de ecologie en ruimtelijk zaken geregeld zijn in bovenstaande besluiten blijft de evenementenvergunning als laatste over, welke begin november is aangevraagd. In dit besluit wordt vooral gekeken naar de openbare orde en veiligheid. De standpunten van politie, brandweer en zorgorganisaties wegen het zwaarst. In deze aanvraag wordt het plan binnen en rondom de hekken ook tot detail uitgewerkt. Waar staan bijvoorbeeld de foodtrucks, speakers en waar plaatsen we de nooduitgangen en beveiliging posities. Over dergelijke zaken is over het algemeen weinig discussie te voeren wanneer professionele dienstverleners en producenten betrokken zijn. De verschillende veiligheidsdiensten zullen altijd gepaste feedback hebben, maar problemen zijn ook vaak goed oplosbaar. Anders dan de lastige nuance van ecologisch onderzoek zijn dit meestal geen breekpunten die leiden tot het ongeldig maken van de vergunning, als de organisatie het huiswerk goed doet. De gemeente is helder over een tijdlijn en geeft aan rond 20 januari een concept besluit te publiceren. Daar kunnen belanghebbenden dan hun bezwaar over geven gedurende 6 weken welke worden verwerkt in een definitief besluit in april. 

Hopelijk helpt deze informatie geïnteresseerde bezoekers en eilanders een mening te formuleren over onze voorbereiding. Het mag duidelijk zijn dat onze organisatie door een diep dal ging in september 2019, maar dat we ons snel herpakt hebben om het gehele proces 2 maanden later alweer op te pakken. Niemand had zien aankomen dat een globale pandemie ons nog zou ophouden, maar alles lijkt erop dat we in september 2022, 6 jaar na het eerste locatiebezoek op Terschelling, jullie eindelijk mogen ontvangen.